25 lat w służbie sprawiedliwości społecznej
Nasze pismo ma już 25 lat! Na przełomie lat 2000 i 2001 ukazał się pierwszy numer pisma „Obywatel”, które istniało następnie przez ponad dekadę. Później, po pewnej zmianie formuły, ale z zachowaniem sporej części kadr i dotychczasowej tożsamości, zaczęliśmy w jego miejsce wydawać „Nowego Obywatela”. Teraz będziemy świętować ćwierćwiecze istnienia pism(a). Zapraszamy Was do wspólnej celebracji tej niebłahej rocznicy! Potrzebujemy także Waszego wsparcia.
Od ćwierćwiecza propagujemy wizję, w której państwo, społeczeństwo i kultura zorganizowane są wokół idei sprawiedliwości społecznej i troski o słabszych. Głównym nośnikiem naszych idei jest czasopismo założone w roku 2000. Od tamtej pory opublikowaliśmy setki tekstów i ogromną dawkę informacji na wiele tematów, nierzadko nieobecnych w debacie publicznej. Oprócz pisma wydajemy książki o tradycjach prospołecznych i współczesnych problemach, a także prowadzimy stronę internetową ze sporą dawką publicystyki. Inspirujemy, prowokujemy, zmuszamy do myślenia. Pokazujemy prospołeczne rozwiązania, sięgamy do najlepszych tradycji samoorganizacji i gospodarki społecznej, diagnozujemy cywilizacyjne problemy, wsadzamy kij w mrowisko, głosząc idee niepopularne, które po latach okazują się awangardowe i pionierskie.
Dołącz do nas podczas obchodów 25-lecia pisma i wspomóż organizację jubileuszu. Zarezerwuj miejsce w urodzinowym Festiwalu Obywatela albo kup unikalne wydawnictwo. Z okazji 25-lecia naszego pisma będą miały miejsce dwa wydarzenia.
Po pierwsze, 20-22 marca 2026 odbędzie się w Katowicach spotkanie jubileuszowe. Spory zestaw debat, prelekcji, wspomnień oraz zastanawiania się nad przyszłością.
Po drugie, ukaże się wyjątkowy numer „Nowego Obywatela” – podwójnie jubileuszowy, na 25-lecie pisma oraz z okazji wydania numeru setnego. Numer 100 będzie miał ok. 500 stron – wybór ponadczasowych artykułów publikowanych w „Obywatelu” od roku 2000 przez pierwszą dekadę istnienia pisma. Ukazały się one wyłącznie w niskonakładowej postaci papierowej dawno temu, nie są w żaden sposób dostępne online.
Jak się to zaczęło?
W sierpniu 2000 roku grupa działaczy społecznych i publicystów prasy społecznej i ekologicznej spotkała się w Szczawnie-Zdroju żeby omówić utworzenie nowego pisma. Pomysł dojrzewał przez wiele miesięcy, ale to właśnie wtedy zapadła decyzja, że założymy wspólnie nowe pismo pod nazwą „Obywatel”. Tamten czas wspominał, w wywiadzie opublikowanym na 10-lecie istnienia pisma, Remigiusz Okraska – redaktor naczelny:
„W sposób zupełnie spontaniczny w ciągu kilku lat uformował się krąg ludzi myślących podobnie – dla których ważna była ekologia, którzy krytykowali neoliberalny kapitalizm i globalizację, ale także polski model dyskursu publicznego, polegający na tym, że Gazeta Wyborcza pokazywała palcem, kto może w nim uczestniczyć, a kto nie. Drażniła nas intelektualna mizeria polskiej sceny politycznej, debaty publicznej, rynku prasy – choć wówczas to wszystko było o niebo lepsze niż obecnie”.
Już po dziesięciu latach czuliśmy, że to, co robimy, ma duże znaczenie. Może nie masowe, ale na pewno kształtujące postawy przyszłych liderów opinii publicznej i polityki. Dziś inspirację treściami publikowanymi w „Nowym Obywatelu” wspomina wiele osób, w tym ciekawi i ważni uczestnicy debaty publicznej i jej rozmaitych sfer.
Ewolucja
Przez 25 lat, zespół redakcyjny i grono autorów zmieniały się, pismo wraz ze swoimi twórcami dojrzewało ideowo, merytorycznie i wizualnie. Z kilkudziesięciostronicowego, robionego chałupniczo pisemka w estetyce młodzieżowo-kontrkulturowej stało się pismem czytanym i polecanym na uczelniach wyższych, cytowanym przez think tanki i wybitnych specjalistów w szerokim zakresie wiedzy społeczno-gospodarczej.
Dojrzewali redaktorzy i autorzy, zmieniali się też czytelnicy, ewoluowały proponowane przez nas tematyka i forma wypowiedzi. Jednak przez lata nie zmieniło się jedno – odwaga i stanowczość głoszonych idei, zawsze jednoznacznie prospołeczne poglądy, zawsze w imieniu wspólnoty i w kontrze do oligarchii i interesów wielkiego biznesu i zblatowanej z nim polityki. Nie interesowały nas etykietki typu „lewica” czy „prawica”. Zawsze patrzymy na efekt – komu służy dane rozwiązanie prawne i organizacyjne. Zawsze stajemy w obronie słabszych, po stronie wspólnoty, bez względu na panujące mody i trendy.
Tematy
Patrząc wstecz, nie mamy złudzeń, że „Nowy Obywatel” jest pismem awangardowym i pionierskim. Może dlatego nadal niszowym, bo zawsze pisaliśmy o tematach, które ówcześnie nie są jeszcze widoczne, ich skala nie jest znacząca, a ich rozumienie wykracza poza powszechną publicystykę i medialną papkę.
W jubileuszowym wydawnictwie znajdziesz więc teksty ponadczasowe, których znaczenie możemy ocenić dziś, bo sygnalizowane przez nas problemy widać po latach jak na dłoni. Ponieważ pamięć ludzka jest zawodna, to nawet sami – przygotowując tę publikację – pocieraliśmy oczy ze zdumienia widząc, w którym roku pisaliśmy o takich tematach jak np. negatywne skutki neoliberalizmu, transport zbiorowy, niezależność energetyczna od Rosji, konieczność polityki socjalnej, obrona wsi i rolnictwa, planowanie przestrzenne, wspieranie praw pracowniczych, nierówności regionalne i zapaść prowincji, polityka mieszkaniowa, krytyka rozmaitych patologii (to u nas ukazał się np. pierwszy w Polsce tekst o przestępczym procederze warszawskiej „reprywatyzacji”) i wiele innych. Mało kto wtedy pisał o tym w ogóle, a jeszcze mniejszej liczbie osób i inicjatyw starczyło zapału i odwagi na dłużej. Za to w ostatnich latach obrodziło ludźmi, którzy zachowują się jak znawcy czy odkrywcy takich tematów, ale przez długie lata nic o tym nie świadczyło. W nadchodzących miesiącach nie tylko przypomnimy wybrane dawne teksty w postaci wydawnictwa jubileuszowego, ale także opublikujemy wiele innych ówczesnych artykułów i wywiadów na naszej stronie internetowej.
Już dziś zachęcamy do przedsprzedażowego zakupu publikacji zawierającej wiele ponadczasowych artykułów. Pierwsze 200 osób, które zamówi jubileuszowe wydawnictwo, otrzyma egzemplarz ręcznie numerowany i z odręcznym podpisem redaktora naczelnego.
Zapraszamy i zachęcamy także do spotkania się z nami na żywo!
Zarezerwuj czas w weekend 20-22 marca 2026 roku, zamów już dziś wejściówkę na urodzinowy Festiwal Obywatela. Liczba wolnych miejsc jest ograniczona, nie zwlekaj! Wstępny zarys programu znajduje się poniżej.
Zapraszamy na jubileusz!
Spotkajmy się w dniach 20-22 marca 2026 w Katowicach. Dokładne miejsce podamy na przełomie stycznia i lutego.
Jeśli należysz do pokolenia młodych czytelników, to przed tobą może jedyna okazja do spotkania w jednym miejscu twórców i autorów Nowego Obywatela. Jeśli czytasz nas od lat, to dla Ciebie szansa do powrotu do czasów młodości, kiedy wszystko wydawało się prostsze i lepsze :-)
Jedno jest pewne – po 25 latach aktywności na wielu płaszczyznach możemy spodziewać się w jednym miejscu i o jednym czasie wyjątkowej mieszanki idei, praktycznej wiedzy, oryginalnych myśli, charyzmatycznych charakterów, wrażeń i wiedzy. Trzy dni dyskusji, interakcji, emocji i wspomnień, które pozostaną z nami na całe życie.
Jeśli współtworzyłeś/współtworzyłaś z nami Magazyn Obywatel, Nowego Obywatela lub inne inicjatywy Stowarzyszenia Obywatele Obywatelom, to nie możesz przegapić tej imprezy. Jubileusz pisma to znacznie więcej niż spotkanie klasowe po latach. Łączyły nas idee, emocje, wspólna walka, wspólnie wylane „krew, pot i łzy” w imię lepszej, bardziej sprawiedliwej Polski. Co się udało osiągnąć, z czego możemy być dumni, co poszło inaczej niż mogliśmy się spodziewać? Spotkajmy się po latach, żeby wspólnie powspominać i pomarzyć o lepszej przyszłości – jeśli już nie dla nas, to dla przyszłych pokoleń!
Dla wszystkich współtwórczyń i współtwórców Obywatela przygotowaliśmy urodzinowy pakiet premium w połowie ceny. Przyjedź na spotkanie i odbierz jubileuszowe wydawnictwo!
Program jubileuszu
Przedstawiamy zarys planowanego programu. Będziemy go stopniowo uzupełniać o szczegóły. Ale już dziś możemy zapowiedzieć, co przygotowaliśmy:
20 marca (piątek):
- godz. 18-20 – Ćwierć wieku za nami – o długich latach edycji „Obywatela” i „Nowego Obywatela” w pytaniach, odpowiedziach, wspomnieniach, pokazach archiwalnych filmów, nagrań itp. – Remigiusz Okraska, Szymon Surmacz
- Po godz. 20 – nieformalna impreza integracyjna
21 marca (sobota):
- godz. 11-13 – debata „Czy lewica ma jeszcze sens”
- godz. 13:15-15:15 – debata „Walki społeczne z eksploatacją we współczesnej Polsce”
- godz. 15:15-15:45 – przerwa
- godz. 15:45-17:45 – debata „Populizm dzisiaj – problem, rozwiązanie czy przejaw rozpadu społeczeństwa”
- godz. 18-20 – debata „Polska B dzisiaj i jutro”
- Po godzinie 20 – nieformalna impreza integracyjna
22 marca (niedziela):
- godz. 11-13 – debata „Praca i wyzysk naszych czasów”
- godz. 13:15-15:15 – debata „Co z tą cywilizacją – o wyzwaniach i zagrożeniach teraz i w przyszłości”
- Po godz. 15:15 – zakończenie/pożegnanie